افترا و نشر اکاذیب

۲۸ مهر ۱۳۹۵
Want create site? Find Free WordPress Themes and plugins.

افترا:
افترا در لغت به معنی دروغ‌ بستن ، بهتان‌ زدن و در اصطلاح حقوقی عبارت است از اینکه انسان جرمی را به کسی نسبت دهد بدون آنکه قادر به اثبات آن باشد.

 

ارکان و اجزاء قانونی جرم افترا عبارتند از:

۱. جرمی را بصورت صریح و واضح به دیگری نسبت دهد.

۲. آن جرم امر پوچ و واهی باشد یعنی ساخته تخیلات ذهن شاکی باشد.

۳. با انگیزه ضرر زدن و هتک حیثیت آن جرم را به غیر نسبت دهد.

۴. نسبت دهنده (شاکی) نتواند درستی موضوعی را که به دیگری نسبت داده در مرجع قضایی صلاحیت دار به اثبات برساند.

 

افترا به دودسته‌ تقسیم می‌شود:

افترای قولی: نسبت دادن جرمی به دیگران بصورت لفظی و یا از طریق رسانه‌ها یا اوراق چاپی یا نطق در مجامع است.

افترای فعلی (عملی): وقتی است که مفتری به قصد متهم کردن افراد، آلات و ادوات جرم را در منزل، جیب یا محل کار شخص قرار دهد بطوری که وجود آن آلات و ادوات موجب تعقیب جزایی فرد را فراهم آورد.

 

ماده ۶۹۷ تا ماده ۷۰۰ قانون مجازات اسلامی به جرم افترا اختصاص دارد :

ماده ۶۹۷ ـ هرکس به وسیله اوراق چاپی یا خطی یا به وسیله درج در روزنامه و جراید یا نطق در مجامع یا به هر وسیله دیگر، به کسی امری را صریحا نسبت دهد یا آنها را منتشر نماید که مطابق قانون آن امر جرم محسوب میشود و نتواند صحت آن اسناد را ثابت نماید جز در مواردی که موجب حد است به یک ماه تا یک سال حبس و تا (۷۴) ضربه شلاق یا یکی از آنها، حسب مورد محکوم خواهد شد .

تبصره ـ در مواردی که نشر آن امر اشاعه فحشا محسوب گردد هرچند بتواند صحت اسناد را ثابت نماید مرتکب به مجازات مذکور محکوم خواهد شد.

ماده ۶۹۸ ـ هرکس به قصد اضرار به غیر یا تشویش اذهان عمومی یا مقامات رسمی به وسیله نامه یا شکواییه یا مراسلات یا عرایض یا گزارش یا توزیع هرگونه اوراق چاپی یا خطی با امضا یا بدون امضا اکاذیبی را اظهار نماید یا با همان مقاصد اعمالی را برخلاف حقیقت راسا یا به عنوان نقل قول به شخص حقیقی یا حقوقی یا مقامات رسمی تصریحا یا تلویحا نسبت دهد اعم از اینکه از طریق مزبور به نحوی از انحاء ضرر مادی یا معنوی به غیر وارد شود یا نه علاوه بر اعاده حیثیت در صورت امکان، باید به حبس از دو ماه تا دو سال و یا شلاق تا (۷۴) ضربه محکوم شود.

ماده ۶۹۹ ـ هرکس عالماً و عامداً به قصد متهم نمودن دیگری آلات و ادوات جرم یا اشیایی را که یافت شدن آن در تصرف یک نفر موجب اتهام او میگردد، بدون اطلاع آن شخص در منزل یا محل کسب یا جیب یا اشیایی که متعلق به اوست بگذارد یا مخفی کند یا به نحوی متعلق به او قلمداد نماید و در اثر این عمل شخص مزبور تعقیب گردد، پس از صدور قرار منع تعقیب و یا اعلام برائت قطعی آن شخص، مرتکب به حبس از شش ماه تا سه سال و یا تا ۷۴ ضربه شلاق محکوم میشود.

ماده ۷۰۰ ـ هرکس با نظم یا نثر یا به صورت کتبی یا شفاهی کسی را هجو کند و یا هجویه را منتشر نماید، به حبس از یک تا شش ماه محکوم می شود.

براین اساس : مواد ۶۹۷ و ۶۹۹ قانون مجازات اسلامی درمورد افترا قولی است ، بجز در مواردی که موجب حد است، برای مفتری حبس از یک ماه تا یکسال و یا تا ۷۴ ضربه شلاق پیش‌بینی کرده است.در مورد  کیفر افترا فعلی نیز حبس از ۶ ماه تا ۳ سال و یا تا ۷۴ ضربه شلاق است.

 

نشر اکاذیب:

به معنای انتشار و اشاعه اخبار دروغ و وقایع خلاف واقع به قصد اضرار به غیر یا تشویش اذهان عمومی یا مقامات رسمی  است.

جرم نشر اکاذیب از جرایم مطلق است، چون تحقق نشر اکاذیب منوط به تحقق ضرر خارجی نیست، چرا که اگر صرف انجام عمل مجرمانه صرف نظر از ایجاد نتیجه جرم باشد، جرم مطلق است.

در جرم نشر اکاذیب نیز صرف نشر و انتشار مطالب کذب و دروغ به طرقی که در قانون مجازات اسلامی پیش‌بینی شده است جرم بوده و نیازی به مشاهده نتیجه این عمل نیست.

 

نشر اکاذیب همانند سایر جرایم دیگر، این جرم نیز دارای عنصر مادی، معنوی و قانونی می باشد. اظهار و نشر اکاذیب یا نسبت دادن عمل خلاف حقیقت به شخص حقیقی یا حقوقی یا مقامات رسمی به یکی از طرق مذکور در ماده ۶۹۸ قانون مجازات اسلامی، عنصر مادی جرم نشر اکاذیب را تشکیل می دهد. در این عنوان جرم می بایست اولاً مطلق بودن جرم نشر اکاذیب و ثانیاً برخلاف حقیقت و واقعیت بودن اکاذیب یا اعمال اسنادی را مد نظر داشت، بدین صورت که محقق شدن جرم منوط است به وقوع پیوستن خارجی ضرر نبوده و بنابراین جرم مطلق است نه مقید به نتیجه. برای توضیح بهتر می توان به همان ماده ۶۹۸ قانون مجازات اسلامی اشاره نمود که صراحتاً این ماده بر بی تاثیر بودن ورود یا عدم ورود ضرر مادی یا معنوی بر غیر، صراحت دارد. بر خلاف جرم افترا که تحقق آن مستلزم جرم بودن عمل اسنادی است، در جرم نشر اکاذیب، اکاذیب اظهار شده یا اعمال استنادی باید حتماً برخلاف حقیقت بوده و جرم بودن آن الزامی نیست پس نتیجه اینکه اگر متهم در مقام دفاع از خود ثابت نماید که مطالب اظهار شده حقیقت و واقعیت داشته است جرم منتفی و متهم تبرئه می شود.

سوء‌نیت عام در اظهار و نشر عمدی اکاذیب یا نسبت دادن عمل خلاف حقیقت  به شخص حقیقی یا حقوقی یا مقامات رسمی است و سوء‌نیت خاص در قصد اضرار به غیر یا تشویش اذهان عمومی است، بدین ترتیب اگر چنانچه متهم به نشر اکاذیب ثابت کند که قصد اضرار یا تشویش اذهان عمومی را نداشته و اعتقاد برحقیقت داشتن موارد انتسابی داشته است مشمول حکم ماده ۶۹۸ قانون مجازات اسلامی نمی باشد. لازم به توضیح است که جرم فوق می تواند فرد عادی یا کارمند دولت یا شخص حقیقی و یا شخص حقوقی باشد .

 

عنصر قانونی جرم نشر اکاذیب:

متهم به جرم نشر اکاذیب مستوجب حبس از دو ماه تا دو سال و یا شلاق تا ۷۴ ضربه علاوه بر اعاده حیثیت می باشد، البته اجرای کیفرهای تکمیلی و تتمیمی به علت عمدی بودن جرم نشر اکاذیب امکان پذیر است. جرم نشر اکاذیب از جرایمی است که جز با شکایت شاکی خصوصی، مرتکب تحت تعقیب قرار نمی گیرد و در صورتی که شاکی خصوصی گذشت نماید دادگاه می تواند در مجازات مرتکب تخفیف دهد و با رعایت موازین شرعی از تعقیب صرف نظر نماید .

 

شرایط تحقق جرم نشر اکاذیب:

جرم نشر اکاذیب از جهت عنصر مادی و برخی از عناصر معنوی مقید به چهار شرطی است که بدین شرح بیان شد:

۱. به قصد اضرار باشد

۲. قصدش تشویش اذهان عمومی ‌یا مقامات رسمی باشد

۳. به وسیله‌ی نامه یا شکواییه یا مراسلات یا عرایض ‌یا گزارش یا توزیع هرگونه اوراق چاپی یا خطی صورت بگیرد

۴. نتواند صحت آن اسناد را ثابت نماید

 

مجازات نشر اکاذیب:

 هر چند در ماده ۶۹۸ بخش تعزیرات قانون مجازات اسلامی، «اعاده حیثیت» در ردیف مجازات‌های مرتکب قرار دارد اما در واقع منظور قانونگذار از اعاده حیثت، اعاده حیثیت از بزه‌ دیده است نه مجرم. بنابراین دادگاه در صورت امکان، ملزم است چنانچه جرم اظهارات کذب یا انتساب اعمال خلاف قانون، منتهی به کسر حیثیت و اعتبار دیگری شده باشد، اقداماتی را به منظور باز گرداندن حیثیت از دست رفته انجام دهد که از جمله این اقدامات می‌توان به درج حکم در روزنامه با هزینه محکوم‌علیه اشاره کرد. جرم اشاعه اکاذیب جز با شکایت شاکی خصوصی قابل تعقیب نیست و در صورتی که شاکی خصوصی گذشت کند، دادگاه می‌تواند در مجازات مرتکب تخفیف دهد یا با رعایت موازین شرعی از تعقیب مجرم صرف نظر کند.

 

تفاوت افترا با نشر اکاذیب:

« افترا » از ماده « فری » در لغت، به معنای دروغ بزرگی که موجب تعجب شود. هم‌چنین به معنای قذف به زنا نیز آمده است. و در اصطلاح حقوقی عبارت است از: «نسبت دادن صریح عمل مجرمانه برخلاف حقیقت و واقع، به شخص یا اشخاص معین به یکی از طرق مذکور در قانون، مشروط بر این‌که صحت عمل مجرمانه نسبت داده شده، در نزد مراجع قضایی ثابت نشود».

اما

« اکاذیب » جمع « کذب »، به معنای گزارش خلاف واقع است، اعم از این‌که آن گزارش، افترای شرعی باشد یا نباشد، انتشار عمومی داده شود یا نشود، اما نشر اکاذیب انتشار عمومی آن گزارش خلاف واقع است، چه این‌که خودش آن نسبت را داده باشد، یا دیگری آن نسبت را داده و ایشان فقط نقل قول کرده باشد.

 

سئوالات متداول در مورد افترا و نشر اکاذیب :

۱. چگونه می توانم از کسی که تهمت دزدی به من زده است شکایت کنم؟

پاسخ: اگر شاهدی دارید ،  می توانید با استناد به شهادت شهود تحت عنوان تهمت و افترا از شخص مورد نظر شکایت کنید.

 

۲. آیا در جرم نشر اکاذیب ،اگر فردی بصورت شفاهی اکاذیبی را طرح کند، آیا این اقدام وی جرم است یا خیر ؟ و آیا کتبی بودن در نشر اکاذیب شرط است یا خیر ؟

پاسخ:  نشر اکاذیب از جرایم مقید بوسیله بوده که وسیله مزبور از حیث نوع مکتوب و از حیث مصداق غیرمحصور است و تمامی وسایل ذکر شده در ماده ۶۹۸ و از جمله عرایض مکتوب هستند، لذا ماده مزبور منصرف از بیان شفاهی است اما تفسیر مضیق قوانین جزایی نیز انحصارا ارتکاب جرم در قالب کتبی است .

 

مدارکی که مراجعه کنندگان برای شکایت افترا و نشر اکاذیب نیاز به ارائه دارند :

۱. مدارک شناسایی از قبیل شناسنامه و کارت ملی

۲. ارائه مدارک و مستندات لازم در خصوص اثبات افترا و نشر اکاذیب و یا رفع اتهام و معرفی شهود عندالزوم

 

 

 

 

 

 

 

 

Did you find apk for android? You can find new Free Android Games and apps.